Bezpłatna cytologia przysługuje kobietom w wieku od 25 do 64 roku życia raz na trzy lata.
Wolne terminy na cytologię
Sprawdź, ile czeka wolnych terminów, gdy korzystasz z centralnej e-rejestracji.
Poznaj centralną e-rejestrację.
Co zawiera program bezpłatnych badań
Cytologia to badanie, które służy do wczesnego wykrywania raka szyjki macicy. Kobiety do tej pory w ramach bezpłatnego programu profilaktyki raka szyjki macicy mogły jedynie skorzystać z jednego badania – tradycyjnej cytologii. Polega ona na pobraniu komórek z szyjki macicy, a następnie ocenie ich stanu pod mikroskopem. Badanie to jest mniej dokładne i w wielu przypadkach nie wszystkie komórki nowotworowe zostają wykryte.
Teraz włączono do pakietu dwie nowe metody badawcze. Nie wymagają one Twojej ponownej wizyty u lekarza, ale – w razie stwierdzenia obecności wirusa HPV – pozwalają na uzyskanie odpowiedzi, czy grozi Ci złośliwy nowotwór.
Na czym polegają badania w nowym schemacie
Nowy zestaw badań obejmuje:
- test HPV HR z genotypowaniem HPV 16/18 – pozwala na wykrycie DNA lub RNA wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV) o wysokim ryzyku onkogennym w wymazie z szyjki macicy Wirus ten jest częstą przyczyną raka szyjki macicy
- cytologię na podłożu płynnym (LBC) – jest to dokładniejsze badanie cytologiczne. Pobierany wymaz z szyjki macicy jest wkładany do specjalnego pojemnika z płynem. Powoduje to lepszą ochronę komórek, dzięki czemu badanie jest bardziej precyzyjne.
Dostępne są więc dwa rodzaje badań przesiewowych:
- schemat tradycyjny:
- klasyczna cytologia – wykonywana co 3 lata
- schemat nowy:
- test HPV HR z genotypowaniem, a w przypadku dodatniego wyniku testu HPV HR dodatkowo cytologia na podłożu płynnym (LBC) – wykonywany co 5 lat.
Przy dodatkowym badaniu wykorzystana zostanie ta sama próbka materiału.
Jak wygląda badanie
Lekarz ginekolog lub uprawniona położna przy użyciu jednorazowej szczoteczki pobiera wymaz z szyjki macicy. Jest on umieszczany w specjalnym pojemniku z płynem, który ma na celu ochronę komórek.
Następnie w laboratorium wymaz jest umieszczany w urządzeniu wyposażonym w filtr, który czyści wymaz z niepotrzebnych elementów (m.in. bakterii, krwinek czerwonych i śluzu).
Elementy płynne cytologii zwiększają dokładność badania oraz skracają czas oczekiwania na wyniki.
Jak przygotować się do badania:
- najlepiej, jeśli przyjdziesz na badanie zaraz po miesiączce, maksymalnie 4 dni po jej zakończeniu
- wstrzymaj się od współżycia przez kilka dni przed badaniem
- nie przyjmuj leków dopochwowych przed badaniem
- jeśli miałaś badanie ginekologiczne, odczekaj przynajmniej 1 dzień.
Przebieg badania
- Pozycja: Kładziesz się na fotelu ginekologicznym.
- Wziernik: Lekarz delikatnie wprowadza wziernik, by uwidocznić szyjkę macicy.
- Pobranie próbki: Specjalną, jednorazową szczoteczką pobiera się komórki z tarczy i kanału szyjki macicy.
Pobranie trwa zaledwie kilka minut.
Badanie jest bezbolesne, choć może powodować lekki dyskomfort. Możliwe jest niewielkie krwawienie po badaniu, które ustępuje.
Pacjentka może odczuwać ból, jeśli jest spięta lub gdy lekarz zdecyduje się na dodatkowe pobranie wycinka (biopsja). W przypadku silnego, utrzymującego się bólu, obfitego krwawienia czy innych niepokojących objawów należy skontaktować się z ginekologiem, by wykluczyć infekcję lub stan zapalny.
Po badaniu można wrócić do normalnych czynności. Wynik otrzymasz w terminie zależnym od rodzaju badania, zapytaj w placówce.
Czemu wirus HPV jest tak groźny
Rak szyjki macicy jest niemal stuprocentowo związany z zakażeniem wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV). Niewykryty i nieleczony może prowadzić do śmierci. Rocznie jest wykrywany u ponad 2200 kobiet, a 1400 z nich umiera z jego powodu.
Do zakażenia wirusem HPV najczęściej dochodzi drogą płciową. W ciągu swojego życia 80 proc. kobiet i mężczyzn było lub będzie zakażonych HPV.
Dlatego regularne badania są kluczowe dla wczesnego wykrywania i skutecznego leczenia raka szyjki macicy. Wczesne wykrycie zmian daje szansę na całkowite wyleczenie, obniżając umieralność na raka szyjki macicy.
Jak umówić się na cytologię
Na badanie można się umówić:
- bezpośrednio w placówce, która wykonuje badania
- przez centralną e-rejestrację.
Oprócz wykonywania regularnej cytologii, która wykrywa wirusa HPV, skuteczne są także szczepienia przeciwko temu wirusowi. Szczepienia dzieci, które jeszcze nie miały kontaktu z wirusem, zapobiegają rozwojowi raka szyjki macicy oraz innych nowotworów (rak pochwy i sromu u kobiet, prącia u mężczyzn, odbytu oraz okolic głowy i szyi u obu płci). Dowiedz się więcej na temat bezpłatnych szczepień dzieci.
Jak umówić się przez centralną e-rejestrację
Najłatwiejszy sposób zapisów na cytologię dostępny jest poprzez centralną e-rejestrację, czyli online, na Internetowym Koncie Pacjenta (IKP) lub w aplikacji mojeIKP. Jest dużo dostępnych terminów i z łatwością znajdziesz taki, który Ci odpowiada.
Na badania przez Internetowe Konto Pacjenta zapisujesz się następująco:
- zaloguj się na IKP
- wybierz „E-rejestracja” > „Umów badanie profilaktyczne”
- wybierz program profilaktyczny: profilaktyka raka szyjki macicy
- wskaż datę i miejsce (miejscowość lub kod pocztowy)
- wybierz termin z propozycji i zatwierdź.
Jak to zrobić przez mojeIKP:
- uruchom aplikację i zaloguj się
- wybierz na głównej stronie w sekcji „Usługi e-zdrowia” kafelek „Rejestracja na wizyty”, a następnie „Umów wizytę lub badania”
- wybierz rodzaj badania
- podaj dogodny dla Ciebie termin i lokalizację
- wybierz z listy dostępnych terminów odpowiadającą Ci wizytę
- potwierdź.
Możesz samodzielnie zarządzać wizytami, w razie potrzeby odwołać lub zmienić termin. Znajdziesz je w zakładce „Zaplanowane wizyty”.
Dostaniesz potwierdzenie umówionej wizyty na mail lub telefon (w zależności od wybranej przez Ciebie ścieżki kontaktu), a potem przypomnienie tuż przed samym badaniem.
Bezpłatna cytologia, gdy masz 25– 64 lat, to Twoje prawo! Korzystaj z niego. Tym bardziej, że ścieżka zapisu na badania jest teraz tak prosta, że wystarczy zainstalować aplikację mojeIKP w telefonie.
